100-jarig bestaan

Feest in 2024 met jaarlijks enkele voorpret momenten
Een Rijksmonument is er voor alle Nederlanders, dus ook Huis Wylerberg.

Huis Wylerberg een bergkristal.

Huis Wylerberg is het enige woonhuis in kristalbouw van Otto Bartning in Nederland. Met zijn ontwerpen beoogde hij de geestkracht in een tastbare vorm te brengen. Huis Wylerberg met zijn statige kristalvorm ademt deze geestkracht.

“Huizen van aandacht.
Door het zonlicht troont het kristalhuis
als een schitterende diamant boven allen.
De diamant opent kosmische perspectieven,
verwijst naar de oorsprong van het leven”.

Otto Bartning

Kristalbouw

Met de kristalbouw van Otto Bartning staan we heden ten dage in een bijzonder monument. Bartning heeft, op een nog na te vorsen wijze, een groots erfgoed drieledig in beeld gebracht. Wij willen dit zodanig onderzoeken dat deze rijkdom hopelijk voor toekomstige generaties toegankelijk wordt. Bartning zette een grootse bouwtraditie voort, die al eeuwen streeft naar een heel makende structuur, gebaseerd op vitale maten en verhoudingen.
Hij markeerde en fundeerde met zijn schepping een noodzakelijke wending in het paradigmatische geestesgoed van onze cultuur. Hij heeft in zijn wijze van bouwen, zich vooreerst meditatief geopend voor de aloude kosmische ordeningen. Deze heeft hij vervolgens al plastisch boetserend in klei en tot in en aan de aardse krachten onderhevige structuren weten te berekenen. Uiteindelijk heeft hij het ontwerp gestalte weten te geven. Met en tussen de zichtbare kristallijne grensvlakken en structuren heeft hij de onzichtbare ordeningskrachten zodanig weten te verankeren, dat ze tot op heden nog steeds navoelbaar hun vitale werkingen uitoefenen. De mens kan als bezoeker, al is het maar voor een moment, zich eraan laven.
Dit bouwwerk verdient het zichtbare knooppunt te worden van onzichtbare betrekkingen tot ver over tal van onderscheiden grenzen en grensvlakken. Daarmee bestendigen we, in dank aan hen, het werk van Otto Bartning en Marie Schuster. Vrij naar: Alfons Vandeursen.

De iconografie van het kristal

Deze gaat terug tot koning Salomon. De kristalmetafoor komt, via Arabische en Joodse legenden – middeleeuwse verhalen – gotische kathedralen – de mystiek, weer op bij de expressionisten van de 20e eeuw. Deze bliezen hem nieuw leven in o.a. via de architectuur, de literatuur, de schilderkunst en de muziek.

Het expressionisme kent veel onderverdelingen o.a. de kristal. Sommige kunstenaars bleven hun levenlang in expressionistische stijl voortgaan, anderen kenden verschillende fases zoals ook Otto Bartning. In zijn bouwwerken voerde de functionaliteit niet de boventoon, hoewel daar natuurlijk altijd wel rekening mee gehouden werd. De aanpassingen in Huis Wylerberg, op verzoek van Marie Schuster, zijn duidelijk aan te wijzen.

De Wylerbergkring wil ieder informeren over:

  • Het fenomenologische onderzoek in en studie over Huis Wylerberg (2021)

  • Het tonen van een maquette van Huis Wylerberg (2021 of eerder – zie activiteiten)

  • De kristal metafoor door de eeuwen heen (Dag van de Wylerbergkring 2021)

  • Een concert met o.a. Liturgie du cristal van Messiaen (2021)

  • Tentoonstelling in Kleve, Kranenburg, Nijmegen, Huis Wylerberg 2024.

Expressionisme en Entartete Kunst

Expressionisme is een stroming in de Europese kunsten met name in de jaren 1905 – 1940. De kunstenaars probeerden hun gevoelens en ervaringen voor de waarnemer uit te drukken door een zekere vervorming van de werkelijkheid. Belangrijk was daarbij vooral de gevoelswaarde – het onderbewuste, die ze uitten in vorm, kleur, toon en tekst.

Alle kunstenaars kregen door kerk, staat en kunststromingen de wet voorgeschreven. Begin vorige eeuw kwamen zij daartegen in opstand. In vrijheid ontwikkelde ieder individu binnen het Expressionisme een eigen stijl. De interesse van kunstenaars voor het uitdrukken van de onzichtbare, persoonlijke wereld van de fantasie en van spanningen, dromen en gevoelens; kreeg vorm in architectuur, dans, literatuur, muziek, schilderkunst en theaterwereld. De kunsten waren a.h.w. een weerklank van Freud (1858-1939) , die aandacht vroeg voor psychologische processen in de mens.

Max Nordau (Jood – grondlegger Zionisme) legde een verband tussen de gedegenereerde maatschappij en de in zijn ogen ‘ontaarde kunst’ van zijn tijd. Hij stelde dat het verloederen van de samenleving werd gesymboliseerd én gevoed door de moderne kunst. Helaas deelde Hitler zijn visie en kreeg dit catastrofale gevolgen. In de nazi tijd werden niet alleen de Joden ook expressionisten ervan beschuldigd door de kunsten het raciale bewustzijn, de politieke macht, de militaire weerbaarheid en de morele kracht te ondermijnen.

Marie Schuster

Marie Schuster opende de deuren van Huis Wylerberg voor deze expressionisten, ook nadat ze door nazi Duitsland in hun werk werden belemmerd en verjaagd. Ze kocht hun werk en hielp sommigen te vluchten.

Ten tijde dat Hitler Mein Kampf schreef en zijn wetten dwingender werden, werkte Johan Huizinga aan zijn Homo Ludens. Hierin toont hij aan dat wereldwijd alle cultuur in spel ontstaat. We zijn aan onze wortels verplicht dit opnieuw onder de aandacht te brengen. Cultuur overschrijdt grenzen daar ze in beweging is, zich niet stoort aan wetten en regels en zich niet bevriezen laat in tijdelijke vormen.

Cultuur is voortdurend in beweging zijnde vormgegeven verbeelding, waaraan we betekenis geven.

De Wylerbergkring wil aandacht genereren door:

  • Jaarlijks drie NJO (internationale conservatoriumstudenten) concertjes (2016 – 2024)

  • Klever klavierconcerten (internationale jonge pianisten) in Huis Wylerberg (2022)

  • Studentontmoetingen tussen de Kunsthogescholen Artez en Düsseldorf (2023/24)

  • Scholieren uitwisseling: jonge componisten die afstuderen met muziek (2023)

  • Een Dag van de Wylerbergkring met als thema Entartete Kunst toen en nu (2023)

Grensoverschrijdend voor jong en oud

Huis Wylerberg staat in veel opzichten symbool voor het grensoverschrijdende.
Ze herbergde verboden kunst en kunstenaars in de jaren dertig, overleefde de frontlinie van WO II, verhuisde van Duitsland naar Nederland. Eenmaal onder Nederlands regime verschoof het hoofdaccent op den duur drastisch van kunst en cultuur naar natuur.
De Wylerbergkring beoogt een herstel, wil balanceren op grenzen van: natuur en kunst, gewoontepatronen, communicatie, oud en nieuw,
Duitser – Nederlander zijn.
Tweetaligheid is daarbij noodzaak en dit vraagt om een begroting voor vertalingen

De Wylerbergkring wil aandacht genereren door:

  • Theaterbezoek te promoten aan Miniart Bedburg Hau: Ǎnnes letzte Reise (2020).

  • Schoolprojecten voor kinderen/jongeren aan weerszijde van de grens ( 2019 – 2024)

  • Concerten te organiseren.

  • Kinderspel in de grensregio: Hooiman en Smokkelspel (2019 – 2020 en volgende)

  • Kastanjefestival in de grensregio 2023/24

  • Meerdere malen een Dag van de Wylerbergkring met als thema’s

    • Vrijheid aan weerzijden van de grens (2020)

    • Grenzen voorbij (2022)

    • Jubileum Huis Wylerberg (2024)